KARBONDİOKSİT

Karbondioksit çok yönlü özellikleri sayesinde birçok endüstride zengin ve geniş bir kullanım alanına sahiptir. Hem ürün kalitesini hem proses verimliliğini artırması sebebiyle ürüne ek bir değer katar.Karbondioksit yeraltı kaynaklarında doğan olarak bulunmakta ve elde edilmektedir. TOSAŞ doğal olarak yeraltından elde edilen karbondioksit gazını pazarlamaktadır. Karbondioksit ayrıca Amonyak üretim tesislerinde baca gazı geri kazanılarak karbondioksit üretilir. Ayrıca endüstriyel etanol fermantasyon tesisleri, petrol rafinerileri,hidrojen reformer üniteleri ve çeşitli petro-kimya tesislerinde yan ürün olarak karbondioksit üretmektedir.

 

Karbondioksit gaz halde renksiz ve havadan 1.5 kat ağırdır. düşük konsantrasyonlarda kokusuz bir gazdır. Daha yüksek konsantrasyonlarda ise keskin, asidik bir kokuya sahiptir. Atmosferde yaklaşık olarak % 0,035 oranında bulunmaktadır. Ortam basıncında fakat çok düşük sıcaklıklarda katı halde bulunan karbondioksit, ticari adıyla " KURU BUZ" , kar veya buz görünümündedir. Kuru buz , zehirli etkisi olmayan, yanmayan, inert,tat ve koku içermeyen bir maddedir. Kuru buz, katı halden faz atlayarak doğrudan doğruya gaz haline dönüşür ve böylece buharlaşmanın ardından hiç bir tortu bırakmaz.


Özellikleri

Havadan ağırdır, renksiz ve kokusuzdur, atmosferik basınçta katı hale dönüştürülebilir, basınç altında ise sıvı olarak bulunur. Kimyasal olarak asidiktir. Suda çözünebilir, yanmayı desteklemez.

 

Moleküler Ağırlık

44.01

Kaynama Noktası (1 atm)

-78°C

Yoğunluk (b.pt, likit, 1 atm)

1.178 kg/l

Spesifik Isı (25 °C ,1 atm)

850 J/kg K

Yoğunluk, gaz (15 °C ,1 atm)

1.874 kg/m3

Hacimsel Genleşme oranı (likitten gaza,1atm)

629

Spesifik ağırlık,gaz (Hava:1)

1.54

Kritik Sıcaklık

31°C

Kritik Basınç

73.82 bar




Karbondioksit Başlıca Kullanım Alanları:

 

Doğal olarak elde edilmiş olan karbondioksit gazı tıp alanında kullanılmaktadır.

 

Gaz altı kaynaklarında gaz olarak, meşrubat,maden sodası ve bira gibi gazlı içecek üretimi sırasında ise karbondioksit, sıvılardaki çözünürlüğü nedeniyle karbonizasyon aşamasında kullanılmaktadır. Karbondioksit içeceğe zarar veren mikropların üremesini sınırlama veya tamamen durdurma özelliğine sahiptir. Bakterilerin gelişiminin durdurulmasında en önemli husus ürün içerisinde çözünmüş karbondioksit miktarıdır. Bu miktar ne kadar yüksek ise, ürünlerin dayanıklılığı o kadar artar. Ayrıca içeceklerin tatlarını uzun süre korumalarını sağlar ve raf ömürlerini uzatır.

 

Gıda sektöründe kırmızı ve beyaz et, hazır yemekler, hamur işleri,balık,kabuklu deniz hayvanları,mantar,çilek ahududu ve dondurma gibi pahalı, hassas ve önceden hazırlanan gıda ürünlerinin dondurulmasında karbondioksit kullanılmaktadır.

 

Geleneksel soğutma yöntemlerinin aksine, Karbondioksit ile soğutmada üründeki su kaybı minimize edildiğinden çözüldükten sonra ağırlığındaki kayıp da azalmış olur. Ürün tazeliğini korur. Bu sebeple ekonomik olarak kazançlı ve etkin bir soğutma metodudur.

 

Kuru buzla +10 derece ve -25 derece arasında depolama sıcaklıkları sağlanabilir. Uygulanabilirliği, sürekliliği düşük yatırım gerektirmesi ve yüksek soğutma kapasitesi karbondioksiti gıda sektörü için vazgeçilmez yapmaktadır.

Kimya ve gıda sanayinde uygulama alanları bulunan karbondioksit ile soğuk öğütme proseslerinde kar halindeki kuru buz, düşük sıcaklığı sayesinde istenmeyen ısıyı ortamdan uzaklaştırmakta kullanılmaktadır.

 

Karbondioksit ile koruyucu gazlı paketleme et ürünleri, ekmek ve diğer unlu ürünler, süt ürünleri başta olmak üzere birçok gıdada uygulanmaktadır.

 

Seralarda Karbondioksit gübrelemesi ve tarımda sulama suyunda Karbondioksit kullanımı gelişmekte olan uygulamalardır.

 

Kuru buz taneleri için yeni ve özel bir uygulama alanı da endüstrilerde yüzeylerin temizlenmesinde kullanılmaktadır.

Kimya sektöründe emniyet ve ürün kalitesinin sağlanması amacıyla azotun yanı sıra karbondioksit kullanılmaktadır.

 

Buğday, mısır, baklagiller gibi hububatların saklandığı silolarda karbondioksit kullanımı, haşereye karşı fümigasyon işleminde zararları kanıtlanmış kimyasal ilaçlar yerine insan sağlığına ve çevreye zararsız bir yöntemdir.

 

En önemli özelliklerinden biride inert gaz olduğundan karbondioksit  yangın söndürme cihazlarında kullanılmaktadır.